Valyuta juftligi kotirovkasini qanday o'qish kerak

Kotirovkani o'zingiz tekshirish uchun quyidagi kalkulyatordan foydalaning. U valyutani Yevropa Markaziy banki (ECB) ma'lumot kursi bo'yicha konvertatsiya qiladi.

Valyuta jufti nima

Forex bozorida valyuta har doim boshqa valyutaga nisbatan baholanadi. Shuning uchun narx juftlik ko'rinishida yoziladi: EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY. Ba'zan qiyshiq chiziqsiz ham yoziladi: EURUSD.

Belgilar ISO valyuta kodlaridir. EUR — yevro, USD — AQSh dollari, JPY — yapon iyenasi, GBP — funt sterling. Kodlar ro'yxati Valyuta kodlari sahifasida berilgan.

Juftlikdagi valyutalarning har biri o'z nomiga ega:

• Bazaviy valyuta (base currency) — chapda, oldin yoziladi. Narx aynan shu valyutaning birligi uchun beriladi.
• Kotirovka valyutasi (quote currency) — o'ngda, keyin yoziladi. Narx shu valyutada ifodalanadi.

Qisqa qoida: kotirovka bazaviy valyutaning birligi uchun qancha kotirovka valyutasi to'lanishini ko'rsatadi.

EURUSD nima va uning narxi qanday o'qiladi

EURUSD — yevroning AQSh dollaridagi narxi. Ekranda EUR/USD yonida turgan son yevroning birligi uchun necha dollar to'lanishini bildiradi.

O'qish tartibi:

1. Chapdagi kodni toping — bu bazaviy valyuta (EUR).
2. O'ngdagi kodni toping — bu kotirovka valyutasi (USD).
3. Narxni "har yevro uchun shuncha dollar" deb o'qing.

Narx o'ssa, yevro dollarga nisbatan qimmatlashgan bo'ladi. Narx tushsa, yevro arzonlashgan yoki dollar qimmatlashgan bo'ladi. Juftlikda har doim ikkala valyuta bir vaqtda harakatlanadi. O'sish yoki tushish faqat nisbiy holatni ko'rsatadi.

Aniq sonni ko'rish uchun yuqoridagi kalkulyatorda "dan" maydoniga EUR, "ga" maydoniga USD ni tanlang va miqdorni kiriting. Natija ECB ma'lumot kursi bo'yicha hisoblanadi. Treyding platformasidagi jonli narx bu kursdan farq qilishi mumkin.

Treyding platformasida bitta narx emas, odatda ikkita narx ko'rinadi:

• Bid — bazaviy valyutani sotish narxi.
• Ask — bazaviy valyutani sotib olish narxi.

Ular orasidagi farq — spred. Batafsil: Bid va ask narx va Spred nima.

Juftlikni sotib olish (long) bazaviy valyutani olib, kotirovka valyutasini berishni anglatadi. Sotish (short) buning teskarisi. Bu haqda Long va short sahifasida yozilgan.

To'g'ri va teskari kotirovka

Bu atamalar ikki xil ma'noda ishlatiladi. Qaysi ma'no nazarda tutilayotganini kontekstdan aniqlang.

Mamlakat valyutasi nuqtai nazaridan

• To'g'ri kotirovka (direct quote) — xorijiy valyutaning birligi milliy valyutada ifodalanadi. O'zbekistonda bu "dollarning so'mdagi narxi" ko'rinishi.
• Teskari kotirovka (indirect quote) — milliy valyutaning birligi xorijiy valyutada ifodalanadi, ya'ni "so'mning dollardagi narxi".

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) rasmiy kurslarni to'g'ri kotirovka shaklida, so'mda e'lon qiladi. Ma'lumotlar ochiq formatda ham beriladi: Markaziy bankning rasmiy kurslari: ochiq JSON/XML/CSV, kalit talab qilinmaydi; masalan, /ru/arkhiv-kursov-valyut/json/, /json/all/YYYY-MM-DD/, /json/USD/YYYY-MM-DD/ (maydonlar: Ccy, Rate, Diff, Date, Nominal va boshqalar). Ma'lumotlarda Nominal maydoni ham bor. U kurs xorijiy valyutaning nechta birligi uchun berilganini ko'rsatadi. Shuning uchun ba'zi valyutalar kursini o'qishda bu maydonga qarang. Bugungi kurs va uni o'qish tartibi Markaziy bank kursi sahifasida berilgan.

Forex bozori nuqtai nazaridan (AQSh dollariga nisbatan)

• To'g'ri kotirovka — USD kotirovka valyutasi bo'lgan juftlik: EUR/USD, GBP/USD, AUD/USD.
• Teskari kotirovka — USD bazaviy valyuta bo'lgan juftlik: USD/JPY, USD/CHF, USD/CAD.

Teskari kotirovkani to'g'ridan hisoblab olish mumkin: EUR/USD kursining teskari soni USD/EUR kursini beradi. Buni kalkulyatorda tekshirish oson. Avval EUR dan USD ga, keyin USD dan EUR ga konvertatsiya qiling va natijalarni solishtiring.

Kross kurslar

AQSh dollari qatnashmaydigan juftliklar kross kurslar deyiladi, masalan EUR/GBP yoki GBP/JPY. Ular odatda dollar orqali hisoblanadi. Batafsil: Kross kurslar.

Kasr xonalari, pip va pipetka

Kotirovkadagi raqamlarning har biri bir xil ahamiyatga ega emas. Narx o'zgarishini o'lchash uchun maxsus birliklar ishlatiladi.

• Pip — juftlik narxining an'anaviy o'lchov qadami. Foyda, zarar va spred ko'pincha piplarda aytiladi.
• Pipetka — pipdan kichik bo'lak. U kotirovka oxiriga qo'shilgan qo'shimcha raqam sifatida ko'rinadi.

Pipni qanday topish mumkin:

• Pipetkali kotirovkada pip — oxirgidan oldingi raqam. Eng oxirgi raqam esa pipetka.
• Pipetkasiz kotirovkada pip — eng oxirgi raqam.
• JPY qatnashgan juftliklarda (USD/JPY, EUR/JPY) kasr xonalari boshqa juftliklarga qaraganda kamroq. Shuning uchun pip u yerda verguldan keyin yaqinroq joyda turadi. Biroq qoida o'zgarmaydi: pipetka eng oxirgi raqam.

Platformalarda (masalan, MT4 va MT5) "point" atamasi ham ishlatiladi. Point — kotirovkadagi eng kichik narx qadami. Pipetkali kotirovkada u pipetkaga teng bo'ladi. Shu sababli platformadagi "points" bilan treyderlar gapiradigan "pips"ni adashtirmang. Farqlari Pip, point, pipetka sahifasida jadval bilan ko'rsatilgan.

Kasr xonalari soni va instrument spetsifikatsiyasi brokerga qarab farq qilishi mumkin. Exness bo'yicha joriy shartni Exness shaxsiy kabinetida yoki rasmiy saytida tekshiring.

Pip qiymati qaysi valyutada bo'ladi

Pip qiymati kotirovka valyutasida hosil bo'ladi. EUR/USD da u dollarda, USD/JPY da iyenada chiqadi. Hisobingiz boshqa valyutada bo'lsa, natija hisob valyutasiga konvertatsiya qilinadi. Pip qiymati savdo hajmiga, ya'ni lotga ham bog'liq. Hisoblash usuli Pip nima, Lot nima va Foyda va zarar hisobi sahifalarida ko'rsatilgan. Tayyor hisob-kitoblar Kalkulyatorlar bo'limida bor.

Tajribali treyder uchun aniq ta'riflar

Amaliyotda muhim bo'lgan jihatlar:

• Ma'lumot kurslari (ECB, CBU) va broker kotirovkasi bir xil narsa emas. Ma'lumot kursi kunning ma'lum vaqtida qayd etilgan qiymat. Broker esa jonli bid va ask narxlarni beradi.
• Juftlik yo'nalishi platformada qat'iy belgilangan. Masalan, USD/EUR odatda alohida instrument sifatida berilmaydi. Shuning uchun dollarga nisbatan qarashni EUR/USD ni sotish orqali ifodalash kerak bo'ladi.
• Swap va komissiya kabi xarajatlar ham kotirovka yoki hisob valyutasida hisoblanadi.

Valyuta juftliklarini leverage bilan CFD orqali savdo qilish pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Kotirovkani to'g'ri o'qish riskni kamaytirmaydi, faqat nima sotib olinayotgani yoki sotilayotganini tushunishga yordam beradi. Riskni nazorat qilish usullari Risklarni boshqarish sahifasida yozilgan. Juftliklarning turlari va xususiyatlari Valyuta juftliklari bo'limida berilgan. Bozor asoslari Forex nima sahifasida tushuntirilgan.

Ko'p beriladigan savollar

Valyuta jufti qanday o'qiladi?

Chapdagi kod bazaviy valyuta, o'ngdagisi kotirovka valyutasi. Narx bazaviy valyutaning birligi uchun qancha kotirovka valyutasi to'lanishini bildiradi.

EURUSD nima?

EURUSD — yevroning AQSh dollaridagi narxi. Narx o'ssa, yevro dollarga nisbatan qimmatlashgan bo'ladi.

To'g'ri va teskari kotirovka nimasi bilan farq qiladi?

Milliy nuqtai nazardan to'g'ri kotirovka xorijiy valyutaning so'mdagi narxi, teskari kotirovka esa so'mning xorijiy valyutadagi narxi. Forex bozorida bu atamalar ko'pincha USD juftlikning qaysi tomonida turishini bildiradi.

Pipetka nima?

Pipetka — pipdan kichik narx qadami. U kotirovkadagi eng oxirgi raqam.

Nega JPY juftliklarida kasr xonalari kamroq?

Iyenaning birligi boshqa yirik valyutalarga qaraganda ancha arzon. Shuning uchun JPY juftliklari an'anaviy ravishda kamroq kasr xonasi bilan kotirovka qilinadi.

Kalkulyatordagi kurs nega platformadagi narxdan farq qiladi?

Kalkulyator ECB ma'lumot kursidan foydalanadi. Platforma esa jonli bid va ask narxlarni ko'rsatadi, shuning uchun ular har doim ham mos kelmaydi.