Supply va demand zonalari nima
Supply and demand yondashuvi narx keskin harakat qilgan joyni qidiradi. Fikr shunday: narx biror hududdan tez va kuchli ketgan bo'lsa, u yerda xaridor yoki sotuvchining bajarilmay qolgan buyurtmalari bo'lgan bo'lishi mumkin.
- Talab zonasi (demand zone) – narx kuchli ko'tarilishni boshlagan hudud. U narxdan pastda joylashadi.
- Taklif zonasi (supply zone) – narx kuchli tushishni boshlagan hudud. U narxdan yuqorida joylashadi.
Taklif va talab zonalari aniq chiziq emas. Ular kenglikka ega hudud. Narx shu hududga qaytganda tahlilchi reaksiya bo'lishi mumkinligini kuzatadi. Bu reaksiya bo'lishiga kafolat emas, faqat tahlil uchun belgilangan joy.
Yondashuv texnik tahlilning bir qismi. U price action va bozor tuzilmasi bilan yaqin bog'liq.
Zonani impulsdan qanday chizish kerak
Zona impulsdan boshlanadi. Impuls – katta tanali, soyasi kalta, bir yo'nalishda ketma-ket yopilgan shamlar. Bunday harakatda narx orqaga deyarli qaytmaydi.
Chizish tartibi:
- Impulsni toping. Atrofdagi shamlardan aniq ajralib turadigan keskin harakatni qidiring.
- Impuldan oldingi asosni (base) toping. Bu impuls boshlanishidan oldingi kichik tanali, yonma-yon shamlar to'plami. Narx shu yerda to'xtab, keyin ketgan.
- Zona chegaralarini belgilang. Talab zonasida pastki chegara asosning eng past nuqtasi (soyasi bilan), yuqori chegara asos shamlarining tanalari yuqorisi. Taklif zonasida aksincha: yuqori chegara asosning eng yuqori nuqtasi, pastki chegara tanalarning pasti.
- Zonani o'ngga cho'zing. To'rtburchakni hozirgi narxgacha davom ettiring.
Asos qanchalik qisqa va impuls qanchalik kuchli bo'lsa, zona shunchalik aniq ko'rinadi. Asos uzun va chalkash bo'lsa, zona keng chiqadi va undan foydalanish qiyinlashadi.
Grafikda asosiy namunalar odatda shunday nomlanadi:
| Namuna | Tuzilish | Zona turi |
|---|---|---|
| Rally–base–rally | ko'tarilish, to'xtash, yana ko'tarilish | talab |
| Drop–base–rally | tushish, to'xtash, ko'tarilish | talab |
| Rally–base–drop | ko'tarilish, to'xtash, tushish | taklif |
| Drop–base–drop | tushish, to'xtash, yana tushish | taklif |
Chizilgan misol grafik
Quyidagi sxema real narxlarsiz, faqat tuzilishni ko'rsatish uchun chizilgan.
Sxemada narx tushib kelgan, qisqa asos hosil qilgan va undan keyin keskin ko'tarilgan. Bu drop–base–rally namunasi. Zona asos atrofida chizilgan va o'ngga cho'zilgan. Keyinroq narx zonaga birinchi marta qaytgan. Shu nuqtada tahlilchi narx zonada qanday harakat qilishini kuzatadi. Narx zonani tanasi bilan pastga kesib yopilsa, zona o'z ahamiyatini yo'qotgan hisoblanadi.
Support va resistance'dan farqi
Support va resistance va supply demand zonalari ba'zan bir joyga to'g'ri keladi, lekin chizish mantiqi har xil.
| Jihat | Support va resistance | Supply va demand zonalari |
|---|---|---|
| Asos | narx ko'p marta to'xtagan yoki qaytgan joy | narx keskin chiqib ketgan joy |
| Shakl | ko'pincha chiziq yoki tor hudud | asos shamlari bo'yicha hudud |
| Sinovlar soni | ko'p sinov darajani mustahkamroq ko'rsatadi deb qaraladi | ko'p sinov zonani zaiflashtiradi deb qaraladi |
| Asosiy savol | narx qayerda ko'p marta reaksiya qildi? | narx qayerdan tez ketdi? |
Asosiy farq sinovlarga munosabatda. Support va resistance yondashuvida ko'p tegish darajani mustahkamroq qiladi deb qaraladi. Supply demand yondashuvida esa har bir qaytish zonadagi buyurtmalarning bir qismini ishlatadi deb hisoblanadi.
Zona yangiligi (freshness)
Yangi zona (fresh zone) – hosil bo'lgandan keyin narx hali qaytib tegmagan zona. Ko'p tahlilchilar yangi zonaga ko'proq e'tibor beradi.
Zona holatini baholashda quyidagilar qaraladi:
- Tegilmagan zona – narx hali qaytmagan.
- Sinalgan zona – narx qaytib, reaksiya bergan. Keyingi sinovlarda reaksiya zaiflashishi mumkin.
- Buzilgan zona – narx zonani tanasi bilan kesib o'tib yopilgan. Bunday zona endi talab yoki taklif zonasi sifatida ishlatilmaydi. Ba'zan u teskari rolga o'tadi, lekin buni alohida tekshirish kerak.
Vaqt ham ahamiyatli. Juda eski zona hozirgi bozor holatiga mos kelmasligi mumkin. Katta taymfreymdagi zonalarni kichik taymfreymda aniqlashtirish uchun multi-timeframe tahlil ishlatiladi.
Zonalar ishlamay qoladigan holatlar
Zonalar ko'p holatda ishlamaydi. Asosiy sabablar:
- Trendga qarshi zona. Kuchli pasayish trendida talab zonasi ko'pincha buziladi. Trend yo'nalishini trend turlari sahifasida o'qing.
- Juda keng zona. Keng zonada stop-loss uzoq bo'ladi va risk hajmi oshadi.
- Soxta impuls. Yangilik chiqqan paytdagi bitta katta sham haqiqiy buyurtmalar to'plamini ko'rsatmasligi mumkin.
- Ko'p marta sinalgan zona. Har bir qaytish zonani zaiflashtiradi.
- Likvidlik olinishi. Narx zona chegarasidan sal o'tib, stop buyurtmalarni ishga tushirib, keyin qaytishi mumkin. Bu haqda liquidity sweep va breakout sahifalarida yozilgan.
- Subyektiv chizish. Turli tahlilchilar bir xil grafikda turli zonalarni chizadi. Qoidalaringizni oldindan yozib qo'yish bu muammoni kamaytiradi, lekin yo'qotmaydi.
Zona tushunchasi order block va fair value gap g'oyalariga o'xshaydi, lekin ular bir xil narsa emas.
Risk haqida
Zona – tahlil vositasi, savdo signali emas. Leveraj bilan forex va CFD savdosi pulni tez yo'qotishga olib kelishi mumkin. Zona qanchalik aniq ko'rinmasin, narx undan o'tib ketishi mumkin. Shuning uchun har bir bitimda stop-loss joyi va pozitsiya hajmi oldindan belgilanadi. Bu haqda risklarni boshqarish sahifasida batafsil yozilgan. Hajmni hisoblash uchun kalkulyatorlar bo'limidan foydalaning.
Real yoki demo hisobda sinab ko‘rishga tayyormisiz?
Hamkorlik havolasi · savdo yo‘qotishning yuqori riski bilan bog‘liq
Ko'p beriladigan savollar
Talab zonasi bilan support bir narsami?
Yo'q. Support narx ko'p marta to'xtagan joy. Talab zonasi narx keskin ko'tarilishni boshlagan asos. Ular ba'zan bir joyga to'g'ri keladi.
Zonani soya bo'yicha chizish kerakmi yoki tana bo'yicha?
Ko'p tahlilchilar tashqi chegarani soya bo'yicha, ichki chegarani tana bo'yicha chizadi. Asosiysi, bir qoidani doimiy qo'llash.
Qaysi taymfreymdagi zona muhimroq?
Katta taymfreymdagi zonalar odatda ko'proq e'tiborga olinadi. Kichik taymfreym ularni aniqlashtirish uchun ishlatiladi.
Zona buzilganini qanday bilaman?
Narx zonani tanasi bilan kesib o'tib yopilsa, zona buzilgan hisoblanadi. Faqat soya bilan chiqish har doim ham buzilish emas.
Supply and demand yondashuvi foyda keltiradimi?
Hech qanday yondashuv foyda kafolatlamaydi. Zonalar ko'p holatda ishlamaydi va leveraj bilan savdo pul yo'qotishiga olib kelishi mumkin.
Bu mavzuni qayerdan boshlash kerak?
Avval treyding asoslari va support va resistance sahifalarini o'qing, keyin zonalarni tarixiy grafikda chizib mashq qiling.