Major, minor va ekzotik juftliklar

Qisqa javob

Forex juftliklari odatda shunday guruhlarga bo'linadi:

Major juftliklar. Ularda AQSh dollari va yirik rivojlangan iqtisodiyotlardan biri valyutasi bo'ladi.
Minor (kross) juftliklar. Ular yirik valyutalardan tuzilgan, lekin dollarsiz bo'ladi.
Ekzotik juftliklar. Ularda yirik valyuta va rivojlanayotgan yoki kichik bozor valyutasi bo'ladi.

Guruhdan guruhga o'tganda likvidlik kamayadi. Likvidlik — bozorda narxni sezilarli siljitmasdan sotib olish va sotish imkoniyati. Likvidlik kamaysa, spred kengayadi, keskin narx sakrashlari ko'payadi va svop odatda qimmatlashadi.

Asosiy tushunchalar Valyuta juftliklari sahifasida, atamalar Treyding lug'ati sahifasida bor.

Valyuta juftligi qanday o'qiladi

Juftlikda bazaviy valyuta va kotirovka valyutasi bor. EUR/USD da EUR bazaviy, USD kotirovka valyutasi. Narx bazaviy valyutaning bitta birligi kotirovka valyutasida qancha turishini ko'rsatadi. Pip — narxning standart minimal o'zgarish birligi. Uning qiymati kotirovka valyutasida hisoblanadi, keyin hisob valyutasiga o'tkaziladi.

Major valyuta juftliklari (forex majors)

Majorlarda doim USD qatnashadi. Ikkinchi tomonda yirik va erkin konvertatsiya qilinadigan valyuta turadi. Odatda bularga kiritiladi:

EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY, USD/CHF
AUD/USD, USD/CAD, NZD/USD

Bu juftliklar dunyodagi valyuta aylanmasining katta qismini tashkil qiladi. Ularda banklar, fondlar va kompaniyalar doimiy ishlaydi, shuning uchun odatda spred tor va bajarilish barqaror bo'ladi. Ammo muhim yangiliklar paytida majorlarda ham spred kengayishi va narx keskin siljishi mumkin.

Minor juftliklar (krosslar)

Minor juftliklar USD siz yirik valyutalardan tuziladi. Misollar:

EUR krosslari: EUR/GBP, EUR/JPY, EUR/CHF, EUR/AUD
GBP krosslari: GBP/JPY, GBP/CHF, GBP/AUD
Boshqalar: AUD/JPY, AUD/NZD, CAD/JPY, CHF/JPY

Kross narxi ko'pincha majorlar orqali shakllanadi. Masalan, EUR/JPY narxi EUR/USD va USD/JPY bilan bog'liq. Shu sabab krosslarda spred odatda majorlardan kengroq. Likvidligi past krosslarda, masalan GBP/NZD da, farq yanada sezilarli bo'ladi. Juftliklar o'zaro qanday bog'langani Valyuta korrelyatsiyasi sahifasida yozilgan.

Ekzotik juftliklar

Ekzotik juftlikda yirik valyuta (ko'pincha USD yoki EUR) va rivojlanayotgan bozor valyutasi bo'ladi. Misollar:

USD/HKD kabi juftliklarda valyuta dollarga bog'langan (peg) bo'ladi. Bunday juftlikda narx odatda tor oraliqda yuradi. Lekin bog'lanish rejimi o'zgarsa, harakat juda keskin bo'lishi mumkin.

Guruhlar taqqoslamasi

Ko'rsatkich	Major	Minor	Ekzotik
Likvidlik	Eng yuqori	O'rtacha	Past
Spred	Odatda tor	Kengroq	Eng keng, tez o'zgaradi
Gep (narx uzilishi) xavfi	Nisbatan past	O'rtacha	Yuqori
Svop	Odatda mo'tadil	Juftlikka bog'liq	Ko'pincha katta
Ta'sir etuvchi omillar	Yirik markaziy banklar, makro ma'lumotlar	Ikkala iqtisodiyot	Siyosat, inflyatsiya, kapital oqimi, intervensiyalar

Nega likvidlik va spred farq qiladi

Spred — sotib olish (ask) va sotish (bid) narxlari orasidagi farq. Bu pozitsiya ochilgan zahoti to'lanadigan xarajat. Likvidlik provayderlari ko'p bo'lsa va ular o'zaro raqobatlashsa, spred torayadi. Ekzotik valyutada savdo hajmi kichik bo'ladi va uni asosan mahalliy savdo sessiyasi davomida faol savdo qiladigan banklar ta'minlaydi. Sessiyadan tashqarida likvidlik yana kamayadi.

Spred xarajatini pulda ko'rish uchun pip qiymatini biling. Uni lot hajmi, kotirovka valyutasi va hisob valyutasi belgilaydi:

1 pip qiymati10 USD

1 pip qiymati (USD)10 USD

Ekzotiklarda kotirovka valyutasi kuchsiz bo'lgani uchun pip qiymati juftlikdan juftlikka katta farq qiladi. Shuning uchun hajmni har safar kalkulyatorda tekshiring. Boshqa hisob-kitoblar Kalkulyatorlar sahifasida.

Nega ekzotiklar gep beradi

Gep — narxning oraliq qiymatlarsiz bir darajadan boshqasiga sakrashi. Ekzotiklarda uning asosiy sabablari:

buyurtmalar kitobi yupqa, katta buyurtma narxni keskin siljitadi;
dam olish kunlari bo'lgan siyosiy yoki iqtisodiy voqealar hafta ochilishida birdaniga narxga tushadi;
markaziy bankning kutilmagan qarori yoki bozorga aralashuvi (intervensiya);
kapital nazorati yoki valyuta rejimidagi o'zgarishlar.

Gep paytida stop-loss belgilangan darajada emas, mavjud keyingi narxda bajarilishi mumkin. Bunga sirpanish (slippage) deyiladi. Bu xatar haqida Risklarni boshqarish sahifasida batafsil yozilgan.

Nega ekzotiklarda svop yuqori

Svop — pozitsiyani tundan keyingi kunga o'tkazganda hisoblanadigan foiz farqi. U juftlikdagi valyutalarning foiz stavkalari farqiga bog'liq, unga broker ustamasi ham qo'shiladi. Rivojlanayotgan bozorlarda stavkalar ko'pincha yuqori bo'ladi, shuning uchun farq katta chiqadi. Pozitsiya yo'nalishiga qarab svop sezilarli xarajatga aylanishi mumkin. Stavkalar qanday shakllanishi haqida Fundamental tahlil sahifasida o'qing.

Exness'da nimani tekshirish kerak

Exness manbalarida keltirilgan va shu mavzuga tegishli shartlar:

Spred. Standard hisobda spred 0.2 pipsdan, Pro hisobda 0.1 pipsdan. Bular "dan" boshlanadigan qiymatlar. Exness izohiga ko'ra, spredlar o'zgarib, kengayishi mumkin. Aniq juftlik uchun spredni platformadagi spetsifikatsiyada ko'ring.
Leveraj. Leveraj — o'z mablag'ingizdan kattaroq pozitsiya ochish imkoniyati. Exness Help Center ma'lumotiga ko'ra, cheksiz leverajga mos instrumentlar: Forex asosiy va kichik juftliklari, DXY, USDCNH, HKDJPY, USDHKD, USDTHB; XAUUSD247 dan tashqari barcha tovarlar; BTCUSD, BTCUSDT, ETHUSD, ETHBTC. Ekzotiklarning ko'pi bu ro'yxatda ko'rsatilmagan. Ular uchun amaldagi leverajni platformadagi spetsifikatsiyada tekshiring.
Yangiliklar atrofida marja. Forex uchun yuqori marja talablari (HMR) davridagi leveraj 1:200 (0.5%). Bu muhim yangiliklardan 15 daqiqa oldin va 90 soniya keyingacha ochilgan buyurtmalarga tegishli.
Svop. Exness ma'lumotiga ko'ra: sukut bo'yicha barcha hisoblar ro'yxatdagi instrumentlarda svopsiz; bu maqom yo'qotilishi mumkin. Ro'yxatga kirmagan juftliklarda svop olinadi. Islom mamlakatlaridan ro'yxatdan o'tgan mijozlarga svopsiz maqom avtomatik beriladi, Exness ro'yxatida O'zbekiston ham bor. Batafsil ma'lumot Islomiy moliya va treyding sahifasida. Joriy svop qiymatini platformada yoki Exness shaxsiy kabinetida tekshiring.
Minimal hajm. Minimal lot 0,01 lot, ayrim instrumentlarda u boshqacha bo'lishi mumkin.

Hisob turlari haqida Exness: hisoblar sahifasida o'qing.

Risk haqida

Leverajli CFD va forex savdosida pul tez yo'qotilishi mumkin. Ekzotik juftliklarda keng spred, keskin geplar va yuqori svop bu xavfni oshiradi. Pozitsiya hajmini yo'qotishga tayyor bo'lgan summadan kelib chiqib tanlang. Stop-loss har doim ham belgilangan narxda bajarilmasligini yodda tuting.

Ko'p beriladigan savollar

Major va minor juftlik farqi nimada?

Majorda doim USD bor, minorda (krossda) USD yo'q. Krosslarda spred odatda kengroq.

Ekzotik juftliklar savdosi xavfliroqmi?

Ularda likvidlik past, spred keng, gep xavfi va svop ko'pincha yuqori. Shu sababli xarajat va narx o'zgarishi oldindan kamroq taxmin qilinadi.

USD/HKD nega kam harakatlanadi?

Gonkong dollari AQSh dollariga bog'langan. Bu rejim o'zgarsa, narx keskin siljishi mumkin.

Spred va svopning aniq qiymatini qayerdan bilaman?

MetaTrader yoki Exness platformasidagi instrument spetsifikatsiyasidan va Exness shaxsiy kabinetidan. Platformalar haqida MetaTrader 5 sahifasida o'qing.

Pip qiymati juftlikka qarab o'zgaradimi?

Ha. U kotirovka valyutasi, lot hajmi va hisob valyutasiga bog'liq. Uni sahifadagi pip kalkulyatorida hisoblang.