Carry trade nima va u qanday ishlaydi

Carry trade nima

Carry trade, ya'ni foiz farqi savdosi, foiz stavkasi past bo'lgan valyutada qarz olib, stavkasi yuqoriroq valyutaga mablag' joylashtirishga asoslangan yondashuv. Banklar va fondlar buni real qarz va depozitlar bilan qiladi.

Forexda bu ish valyuta juftligi orqali bajariladi. Treyder stavkasi yuqori valyutani sotib oladi va stavkasi past valyutani sotadi. Pozitsiya kechadan keyingi kunga o'tkazilganda broker stavkalar farqini swap sifatida hisobga yozadi yoki hisobdan yechadi.

Swap (rollover) — kechadan o'tgan ochiq pozitsiya uchun hisoblanadigan foiz to'lovi yoki xarajati. U ijobiy ham, salbiy ham bo'lishi mumkin. Juftliklar haqida umumiy ma'lumot Valyuta juftliklari sahifasida.

Carry trade forexda ikkita daromad manbaiga tayanadi:

• Swap — har kecha hisoblanadigan foiz farqi.
• Narx harakati — juftlik kursining o'zgarishi.

Narx harakati swapdan ancha kuchli bo'lishi mumkin. Bu yondashuvning asosiy xavfi shunda.

Swap qanday hisoblanadi

Broker har bir instrument uchun swap long (sotib olish pozitsiyasi uchun) va swap short (sotish pozitsiyasi uchun) qiymatlarini belgilaydi. MetaTrader platformasida ular instrument spetsifikatsiyasida punktlarda yoki boshqa birlikda ko'rsatiladi.

Swap miqdori quyidagilarga bog'liq:

• juftlikdagi valyutalarning foiz stavkalari farqiga;
• pozitsiya hajmiga (lot);
• brokerning swapga qo'shadigan ustamasiga;
• pozitsiya yo'nalishiga.

Foiz farqi ijobiy bo'lsa ham, broker ustamasi tufayli juftlikning ikkala yo'nalishida swap salbiy bo'lishi mumkin. Shuning uchun swap qiymatini savdodan oldin platformada tekshirish kerak.

Dam olish kunlari bozor yopiq bo'ladi, lekin ko'p brokerlar bu kunlar uchun swapni hafta o'rtasidagi belgilangan kunda qo'shib hisoblaydi. Bu kun brokerga va instrumentga qarab farq qiladi. Uni platformadagi spetsifikatsiyadan aniqlang.

Swap punktlarini pul summasiga aylantirish uchun quyidagi kalkulyatordan foydalaning:

Kalkulyator platformadagi swap punktlari va lot hajmidan kechalik swapni pulda ko'rsatadi. Boshqa hisoblash vositalari Kalkulyatorlar sahifasida.

Carry trade'da odatda qo'llanadigan qoidalar

Quyidagilar tavsiya emas. Bu yondashuvni ishlatadigan treyderlar ko'pincha tayanadigan umumiy qoidalar:

• Stavka farqi aniq bo'lgan juftlik. Markaziy banklar siyosati bir-biridan sezilarli farq qiladigan valyutalar tanlanadi.
• Swap yo'nalishini tekshirish. Pozitsiya faqat ijobiy swap yo'nalishida ochiladi. Bunda broker ustamasi ham hisobga olinadi.
• Past volatillik davri. Bozorda xotirjamlik bo'lganda carry pozitsiyalari ko'proq ushlab turiladi.
• Past leverage. Swap kichik summa bo'lgani uchun pozitsiya uzoq ushlanadi. Uzoq ushlangan pozitsiya katta narx harakatlariga duch keladi.
• Stop-loss va pozitsiya hajmi. Yo'qotish chegarasi oldindan belgilanadi. Batafsil: Risklarni boshqarish.
• Markaziy bank qarorlarini kuzatish. Stavka o'zgarsa, swap ham o'zgaradi. Fundamental tahlil va FOMC va savdo sahifalari shu mavzuda.

Carry trade odatda uzoq muddatli yondashuv hisoblanadi. U Position trading bilan yaqin.

Carry trade qanday pul yo'qotadi

Crash risk: kayfiyat keskin o'zgarganda

Bozorda xavfdan qochish (risk-off) boshlanganda investorlar yuqori stavkali valyutalardan chiqadi. Ular past stavkali, "xavfsiz" hisoblangan valyutalarga qaytadi. Ko'p ishtirokchi bir xil pozitsiyada bo'lgani uchun chiqish bir vaqtda sodir bo'ladi. Shu sababli kurs juda tez va chuqur tushishi mumkin.

Carry trade'ning xavf profili shunday: swap sekin, kichik summalar bilan yig'iladi, yo'qotish esa tez va katta bo'lishi mumkin.

Stavka o'zgarishi

Yuqori stavkali valyuta markaziy banki stavkani pasaytirsa yoki past stavkali tomon stavkani oshirsa, foiz farqi qisqaradi. Swap kamayadi yoki salbiyga o'tadi. Bunday kutilmalar paydo bo'lishi bilanoq kurs ham ko'pincha pozitsiyaga qarshi harakat qiladi.

Leverage, margin call va stop-out

Leveraged CFD va forex savdosi pulni tez yo'qotishi mumkin. Margin — pozitsiyani ochiq ushlab turish uchun band qilinadigan mablag'. Narx pozitsiyaga qarshi yurganda erkin margin kamayadi. Belgilangan darajada broker pozitsiyalarni avtomatik yopadi (stop-out). Bu sodir bo'lganda yig'ilgan swap yo'qotishni qoplamaydi.

Bir xil xavfga ega bir nechta pozitsiya

Treyder turli juftliklarda carry pozitsiyalari ochsa ham, ular ko'pincha bitta omilga — risk kayfiyatiga bog'liq bo'ladi. Risk-off paytida bu pozitsiyalar birgalikda yo'qotishga kiradi. Batafsil: Pairs va korrelyatsiya savdosi.

Spread va gap

Bozor yopilib qayta ochilganda narx sakrashi (gap) mumkin. Stop-loss bunday holatda kutilgan narxda emas, yomonroq narxda bajarilishi mumkin. Kechqurun likvidlik pastligida spread kengayadi.

Valyuta rejimi xavfi

Yuqori stavka ko'pincha inflyatsiya yoki valyuta bosimini qoplash uchun belgilanadi. Bunday valyutada devalvatsiya swap daromadini to'liq yo'qqa chiqarishi mumkin.

Gipotetik misol: swap va narx harakati

Bu misol faqat tushuntirish uchun. U real natija emas va hech qanday daromadni va'da qilmaydi.

Treyder stavkasi yuqori valyutani stavkasi past valyutaga qarshi sotib oldi, deylik. Platformada bu yo'nalish uchun swap ijobiy. U pozitsiyani haftalar davomida ushlab turadi. Har kecha hisobga kichik swap summasi yoziladi.

Keyin bozorda risk-off boshlanadi. Juftlik qisqa vaqtda pozitsiyaga qarshi kuchli harakat qiladi. Bu harakatdan kelgan yo'qotish butun davr davomida yig'ilgan swapdan ancha katta bo'ladi. Leverage yuqori bo'lsa, stop-out pozitsiyani eng past nuqtalardan birida yopadi.

O'z raqamlaringiz bilan hisoblash uchun yuqoridagi swap kalkulyatoriga lot va swap punktlarini kiriting. Natijani stop-loss masofasidagi yo'qotish bilan solishtiring. Ko'p hollarda swap narxning kichik harakatini ham qoplay olmasligi ko'rinadi.

O'zbekiston konteksti

So'm bo'yicha stavkalar haqida rasmiy manba — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi («основная ставка») sahifasi; Boshqaruv yiliga 8 marta oldindan belgilangan jadval bo‘yicha qaror qabul qiladi; qayta moliyalash stavkasi asosiy stavkaga teng. Rasmiy kurslarni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (CBU, cbu.uz) e'lon qiladi. Kurslar haqida: Markaziy bank kursi va O'zbekiston: kurslar va iqtisodiyot.

Soliq bo'yicha: Soliq kodeksining 375-moddasi: qimmatli qog‘ozlar va (yoki) muddatli bitimlarning hosila moliyaviy instrumentlari bilan operatsiyalardan olingan daromad jismoniy shaxslarning mol-mulkdan olgan daromadi hisoblanadi. Xorijiy brokerdagi daromadni qanday deklaratsiya qilish kerakligini soliq organidan yoki mutaxassisdan aniqlang. Huquqiy masalalar Qonun va xavfsizlik sahifasida.

Brokeringizdagi aniq swap qiymatlari va hisob shartlarini shaxsiy kabinetda yoki rasmiy saytda tekshiring.

Ko'p beriladigan savollar

Carry trade nima, qisqacha?

Bu foiz stavkasi yuqori valyutani stavkasi past valyutaga qarshi ushlab turib, foiz farqini swap orqali olishga urinish. Narx harakati natijaga swapdan kuchliroq ta'sir qilishi mumkin.

Swap har doim ijobiy bo'ladimi?

Yo'q. Broker ustamasi va stavkalar o'zgarishi tufayli swap salbiy bo'lishi mumkin. Ba'zan u juftlikning ikkala yo'nalishida ham salbiy bo'ladi.

Carry trade xavfsiz yondashuvmi?

Yo'q. Swap sekin yig'iladi, narx esa risk-off paytida tez va chuqur yurishi mumkin. Leverage bilan yo'qotish yanada tezlashadi.

Swapsiz hisobda carry trade qilish mumkinmi?

Swap hisoblanmaydigan hisobda foiz farqi olinmaydi, shuning uchun bu yondashuvning asosi yo'qoladi. Mavzu bo'yicha: Islomiy moliya va treyding.

Swapni qayerdan bilaman?

Platformadagi instrument spetsifikatsiyasidan. Pulga aylantirish uchun sahifadagi swap kalkulyatoridan foydalaning.

Boshlash uchun nimani o'qish kerak?

Treyding asoslari, Risklarni boshqarish va Forward testing va demo sahifalari bilan tanishib chiqing.